Bedrijfsvoering · 11 september 2026
Vier van je vijftien mensen weten niet wat ze met AI moeten
Zevenentwintig procent. Zoveel werknemers zeggen dat ze niet weten hoe ze AI moeten gebruiken, of dat ze er het nut niet van inzien. Het cijfer komt uit onderzoek van LHH, de loopbaanpoot van Adecco, bij 8.000 werknemers en 3.000 managers, en het staat in het kmo-dossier van Trends naast een reeks andere cijfers over wat AI met werk doet.
Reken het om naar een bedrijf van vijftien mensen. Dat zijn er vier. Vier collega's die de nieuwe tool niet openen, die de oude manier blijven gebruiken naast de nieuwe, en die het niet zullen zeggen. Niet uit onwil. Omdat niemand het hen gevraagd heeft, en omdat toegeven dat je iets niet kunt op de werkvloer zelden beloond wordt.
Wij zien het bij elk automatiseringsproject dat sputtert. De software werkt. De koppeling werkt. En toch komt de helft van de bestellingen nog via de oude weg binnen, omdat de mensen die ze verwerken de nieuwe weg niet vertrouwen.
Projecten sneuvelen niet op de tool
Er is een tweede cijfer in hetzelfde onderzoek dat de andere helft van het verhaal vertelt. Zevenentachtig procent van de bedrijven overweegt om personeel af te bouwen. Maar drieënzeventig procent geeft toe dat ontslaan en later opnieuw aanwerven duurder is dan mensen intern een andere rol geven.
Belinda Codd van LHH zegt daar iets verstandigs over: AI haalt zelden een volledige job in één keer weg. Ze haalt repetitieve taken en administratie weg. Als je dat als een puur technisch project aanpakt, krijg je een bedrijf met twee snelheden: een zelfzekere digitale voorkant en een onzekere achterkant die hoopt dat het overwaait.
In een groot bedrijf kan dat een tijdje verborgen blijven. In een kmo niet. Daar zit de achterkant aan dezelfde tafel als de voorkant. En daar is de persoon die de orders overtikt vaak ook degene die de klanten kent, de leveranciers belt en weet welke levering altijd te laat is. Die persoon verliezen omdat een tool haar werk overneemt, is geen besparing. Het is een gat in het bedrijf.
Dat is waarom de eerste taak van een zaakvoerder bij automatisering niet het kiezen van software is. Het is het dichten van die kloof van vier. Weten wie de vier zijn, en ervoor zorgen dat ze mee zijn voor de tool er staat, niet erna.
Wat een halve dag verandert
Het goede nieuws: de kloof is klein en ze sluit snel. Wat de vier missen is geen technische kennis. Het is een halve dag waarin iemand hen aan de hand van hun eigen werk toont wat de tool doet, wat ze zelf nog beslissen, en wat er gebeurt als ze twijfelen. Geen cursus over wat AI is. Een halve dag over wat AI hier doet, met hun eigen mails, hun eigen orders, hun eigen klanten.
Daarna verandert er iets in de vraag die ze stellen. Voor die halve dag is de vraag: neemt dit mijn werk over? Erna is de vraag: kan dit ook de offertes doen? Dat is het moment waarop een automatiseringsproject van iets dat de baas gekocht heeft, iets wordt dat het team gebruikt.
En er is een cijfer voor de collega's zelf, dat je gerust mag delen op de werkvloer. Werknemers die AI actief gebruiken, kregen de voorbije twee jaar in 51 procent van de gevallen een promotie. Bij wie het niet gebruikt, is dat 38 procent. Het is geen belofte, het is een verschil van dertien procentpunten in iemands loopbaan. Voor een medewerker die twijfelt of het de moeite is, is dat een beter argument dan wat de baas erover zegt.
Daarom kijken wij bij elke audit niet alleen naar processen en data, maar ook naar mensen: wie gebruikt vandaag al AI, waarvoor, en wie niet. Die laatste groep is niet het probleem. Ze is de plek waar het project slaagt of mislukt, en de plek waar je maandag al kan beginnen.